موتور GE9X جدید ترین طراحی جنرال الکتریک است که برای بویینگ 777X ساخته شده است.

این موتور بزرگترین قطر فن (دهانه موتور) را در میان تمام موتورهای جهان دارد اما قوی ترین موتور ساخته شده نیست بلکه GE90 با تولید ۱۱۵۰۰۰ پوند تراست در حالت عادی و ۱۲۷۰۰۰ پوند در شرایط آزمایشگاهی (بر روی Test Stand) قوی ترین موتور ساخته شده است.

جالب است بدانید که این هواپیما در هنگام تیک‌آف در هر دقیقه ۲ میلیون فوت مکعب هوا را به داخل مکش می‌کند.

برای درک این حجم هوا، مکش GE9X را با مکش موتور یک بوگاتی ویرون در بالاترین سرعت (حدود ۴۳۰ کیلومتر بر ساعت) مقایسه می‌کنیم؛ موتور بوگاتی فقط ۴۵۰۰۰ فوت مکعب هوا مکش می‌کند که به اندازه تنفس ۴ روز یک انسان است.

ایلان ماسک در ۲۸ ژوئن ۱۹۷۱ در شهر پرتوریا، آفریقای جنوبی به دنیا آمد.

اولین شرکتی که تاسیس کرد Zip2 نام داشت که در زمینه نرم‌افزارهای تحت شبکه وب فعالیت می‌کرد، از منابع مالی بدست آمده از فروش این شرکت توانست در تاسیس Pay Pal که یک بستر خدماتی در زمینه مالی است مشارکت کند.

با فروش Pay Pal به eBay ایلان ماسک تصمیم گرفت به وادی هوافضا ورود کند و رویای سفرهای فضایی ارزان قیمت را تحقق بخشد؛ تلاش‌های بی وقفه و استمرار مثال زدنی او باعث شد تا SpaceX به جایگاه امروز خود برسد.

شب گذشته موشک‌های فالکون ۹ این شرکت باب بنکن و داوگ هارلی دو فضانورد ناسا را با استفاده از فضاپیمای دراگون از مرکز فضایی کندی واقع در کیپ کاناورال فلوریدا به ایستگاه بین‌المللی فضایی پرتاب کردند.

سفر کم هزینه SpaceX باعث شد که ناسا پروژه آرتمیس را برنامه ریزی کند؛ پروژه‌ای که از سال ۲۰۲۳ آغاز خواهد شد تا مجددا انسان (قطعا یک زن در این بین خواهد بود) را به ماه وسپس مریخ ببرد.

جالب اینجاست که ماسک در زمانی که SpaceX را تاسیس می‌کرد هنوز خانه‌ای متعلق به خود نداشت و مجبور شد برای اجاره کردن خانه مورد نظر خود از یکی از دوستانش پول قرض بگیرد.

عموم مردم ایلان ماسک را به خاطر اتومبیل‌های خاص و خارق‌العاده شرکت تسلا می‌شناسند اما علاقمندان به هوانوردی و هوافضا او به سبب مدیرعامل و مدیرفنی بودن در SpaceX می‌شناسند.

ماسک همچنین در حال توسعه یک سیستم حمل و نقل با سرعت بالا تحت عنوان هایپرلوپ است.

از ویژگی‌های شخصیتی ایلان ماسک می‌توان به تفکر انتقادی، پشتکار، تجزیه و تحلیل دقیق و سخت کوش بودن اشاره کرد (او بین ۸۰ تا ۱۰۰ ساعت در هفته کار می‌کند).

ایلان ماسک به عنوان ۳۸ امین فرد قدرتمند جهان شناخته می‌شود که دارایی خاص او 5/36 میلیارد دلار برآورد شده است.

باید برای تلاش و پشتکار ایلان ماسک از جای برخاست؛ مردی که آرزویش دیدن سفر به مریخ پیش از مرگ است.

انسان همواره برای سرعت بخشیدن به رفت و آمد خود در تلاش بوده، از جمله این تلاش‌ها ساخت وسایل نقلیه بوده که این نشان از علاقمندی انسان به زمان است.

پس از سال 1903 و آغاز ماجراجویی انسان در آسمان، انسان‌ها به دنبال پرواز با سرعت بیشتری بودند تا جاییکه پس از جنگ جهانی دوم و اوج‌گیری جنگ سرد، جهان غرب و بلوک شرق در هر زمینه‌ای به رقابت با یکدیگر پرداختند که از جمله آن‌ها می‌توان به رقابت هوافضایی اشاره کرد، پرواز با سرعتی بیشتر از سرعت صوت نیز یکی از مواردی بود که می‌توانست برتری نسبت به رقیب را به جهانیان ثابت کند.

کنکورد آغازگر رویای پرواز مافوق صوت اروپایی

ایده ساخت یک هواپیمای مافوق صوت از دهه 50 میلادی روی کار آمد، آرنولد هال مدیر بنیاد تحقیقاتی هوانوردی سلطنتی بریتانیا به مورین مورگان (که به پدر کنکورد معروف است) دستور ایجاد گروهی در جهت مطالعه برای ساخت یک هواپیمای مافوق صوت را داد، اولین جلسه این گروه در فوریه 1954 برگزار شد و گزارش اولیه در سال 1955 ارائه شد.

با توجه به این موضوع که در هواپیماهای مافوق صوت اصطکاک یا Drag ارتباط نزدیکی با فاصله نوک بال‌ها دارد، بنابراین بال هواپیماهای مافوق صوت باید نسبت به بال هواپیماهای معمولی تفاوت‌هایی داشته باشد.

تحقیقات این گروه نشان داد که بهینه‌ترین بال برای هواپیماهای مافوق صوت بالی است که فاصله نوک دو بال (wing span) و عرض سطح مقطع بال کم باشد این تحقیقات منجر به انتخاب بال مثلثی یا دلتا برای کنکورد شد، از مزایای بال دلتا می‌توان به افزایش سرعت پروازی، به تعویق انداختن موج صوتی (Shockwave)، افزایش ظرفیت سوخت، پایداری بسیار بالا به دلیل وجود سطح مقطع زیاد بال اشاره کرد؛ لازم به ذکر است که هواپیماهایی که از این نوع بال استفاده می‌کنندمعمولا دارای سطوح کنترل ترکیبی (Elevon & Flaperon) می‌باشند.

در ابتدا هزینه پروژه 70 میلیون پوند تخمین زده شده بود اما به‌علت تاخیرات بوجود آمده در مراحل طراحی و به‌طبع بالارفتن هزینه‌ها، در اکتبر 1956 از مورین مورگان خواسته شد تا با تشکیل کمیته‌ای برای کمک در ساخت و طراحی نهایی پروژه به دنبال شریک تجاری بگردد، با توجه به این موضوع که شرکت‌های فرانسوی نیز به دنبال پرواز مافوق صوت بودند و در این زمینه فعالیت می‌کردند امکان همکاری به‌وجود آمد، در نهایت هزینه این پروژه به رقم چشمگیر 1.3 میلیارد پوند رسید.

این هواپیما با مشارکت دو کشور انگلستان و فرانسه ساخته شد و در تاریخ 2 مارچ 1969 اولین پرواز خود را انجام داد، در اکتبر همان سال اولین پرواز مافوق صوت خود را انجام داد و در ۲۱ ژانویه ۱۹۷۶ رسما آغاز به کار کرد، دو شرکت هواپیمایی بریتیش ایرویز و ایرفرانس کاربران این هواپیما بودند و هرکدام از این شرکت‌ها هفت فروند از این هواپیما را در ناوگان خود داشتند.

مشخصات

  • خدمه: سه نفر
  • ظرفیت: ۹2 الی ۱۲۸ نفر
  • طول بدنه: ۶۱ متر
  • فاصله نوک دو بال: ۲۵ متر
  • حداکثر سرعت: 04/2 ماخ (۲۱۷9 کیلومتر بر ساعت )
  • سقف پرواز: 18.300 متر (60.000 پا)

بالا بودن سرعت و به طبع کاهش زمان پرواز نسبت به هواپیماهای دیگر و همچنین پذیرایی بسیار عالی، سفر با این هواپیما را فوق لوکس به‌حساب می‌آورد پس به همین دلیل هزینه بالایی را هم برای مسافر به همراه داشت، مثلا پرواز دوطرفه نیویورک به لندن با کنکورد در سال 1997 حدود 8000 دلار قیمت داشت که این رقم 30 برابر قیمت پرواز با هواپیماهای معمولی بود اما باید به این نکته هم توجه داشت که امروزه عبور از اقیانوس اطلس با هواپیما حدودا 8 ساعت طول می‌کشد اما مسافران کنکورد این مسافت را در کمتر از 3.5 ساعت می‌پیمودند، یکی دیگر از دلایل بالا بودن قیمت بلیط این هواپیما، هزینه بالای تعمیر و نگهداری کنکورد بود. در کل کنکورد هواپیمایی ویژه بود که برای پرواز با آن باید پول ویژه‌ای هم پرداخت می‌شد.

توپولوف 144

وجود رشد صنعتی سریع در اتحاد جماهیر شوروی در دهه 50 میلادی باعث افزایش علاقه‌ی بیش از حد برنامه‌ریزان این کشور به آغاز و پیشبرد پروژه‌های چشمگیر شد. این کشور در سال ۱۹۶۰ با اطلاع از اینکه کشورهای غربی به ساخت هواپیمای مسافربری مافوق صوت روی آورده‌اند، اقدام به اجرای پروژه مشابهی کردند.

همانطور که گفته شد در آن سال‌ها کشورهای فرانسه و بریتانیا نیز برای احیای صنایع هوایی خود به ساخت هواپیمای مسافربری مافوق صوت روی آورده بودند و قصد داشتند تا زمان پرواز از اروپا به آمریکا را به چند ساعت کاهش دهند.

به دلیل مسائل مربوط به جنگ سرد در آن سال‌ها بخش بزرگی از توجه شوروی به رقابت فضایی اختصاص یافته بود پس اجرای این پروژه را مشکل‌تر می‌کرد؛ به همین دلیل، طراحان مجبور شدند تا یک هواپیمای مافوق صوت پیچیده با بازدهی بالا و صرفه اقتصادی را از صفر طراحی کنند.

این هواپیما در دسامبر ۱۹۶۸ سه ماه قبل از کنکورد به پرواز درآمد و نخستین پرواز مافوق صوت خود را در ژانویه ۱۹۶۹ انجام داد.

مشخصات

  • خدمه: ۳ نفر
  • ظرفیت: ۱۴۰ نفر
  • طول  بدنه: ۶۵ متر
  • فاصله نوک دو بال: ۲۸ متر
  • حداکثر سرعت: 2.15 ماخ (۲۳۰۰ کیلومتر برساعت)
  • سقف پرواز: ۲۰.۰۰۰ متر (۶۵.۵۰۰ پا)

مقایسه

با این‌که ظاهر توپولوف ۱۴۴ و کنکورد شبیه یکدیگر بود، اما تفاوت‌های طراحی زیادی بین آن‌ها وجود داشت. بسیاری از کارشناسان دلیل این شباهت بیش از حد را جاسوسی از کنکورد در طراحی این هواپیما عنوان می‌کنند، چراکه در آن سال‌ها این کار بسیار شایع بود.

توپولوف ۱۴۴ با ۶۷ متر طول، بیش از 7 متر طویل‌تر از کنکورد بود و به گونه‌ای طراحی شده بود، هر کدام از چهار موتور آن، هنگام استفاده از پس‌سوز (Afterburner) می‌توانستند بیش از ۴۴هزار پوند تراست تولید کنند که ۶هزار پوند بیشتر از توان هر یک از موتورهای کنکورد بود اما چون وزن خالی این هواپیما ۲۰ تن سنگین‌تر از کنکورد بود،  برخاستن آن از روی زمین را با سختی بیشتری همراه می‌شد، این هواپیما به دلیل مسائل سیاسی در رقابت با کنکورد بدون طی کامل مراحل آزمایش، عرضه شد و دارای ایرادات فراوانی بود.

کنکورد از اولین هواپیماهایی بود که قسمتی از سیستم‌های حیاتی پروازی آن توسط کامپیوتر هدایت می‌شد. اندازه ورودی‌های هوای موتورهای آن دائم تغییر داده می‌شد تا همیشه در بهینه‌ترین حالت ممکن کار کنند.

ترمزهای کنکورد یکی از نخستین ترمزهای ساخته شده از کربن (ترمزهایی که در حال حاضر در هواپیماها استفاده می‌شوند) بودند که می‌توانستند در برابر حرارت شدیدی که در جریان توقف هواپیما بعد از فرود ایجاد می‌شود مقاومت کنند. زیرا سرعت کنکورد هنگام فرود نسبتاً زیاد و حدود ۲۹۶ کیلومتر بر ساعت بود.

کنکورد مجهز به سیستم کنترل پروازی بود که می‌توانست شکل بال‌ها را برای کاهش مقاومت هوا در سرعت‌های مافوق صوت به میزان محدودی تغییر دهد. این سیستم که با کامپیوتر کنترل می‌شد پیش از کنکورد هرگز وجود نداشتند امروزه اما هواپیماهای مسافربری معمولی هم از این سیستم استفاده می‌کنند.

صدای داخل کابین هواپیما از مشکلات توپولف ۱۴۴ بود، زیرا موتورها و سیستم تهویه مطبوع هواپیما هوای مورد نیاز خود را از وروردی موتورها می‌گرفتند که موجب ایجاد صدای هنگفتی می‌شد. تهویه مطبوع بسیار مهم بود چون اصطکاک هوا با پوسته هواپیما می‌توانست باعث افزایش خطرناک دمای داخل کابین شود. اما کنکورد برای پایین نگه داشتن دما از سوخت خود به عنوان کاهنده دما استفاده می‌کرد. برای همین نیازی به سیستم تهویه مطبوع قدرتمند نداشت و به طبع صدای داخل کابین خیلی زیاد نمی‌شد.

سانحه و پایان راه

در ۲۵ جولای ۲۰۰۰ در فرودگاه شارل دوگل پاریس یک فروند هواپیمای کنکورد که از باند فرودگاه برخاسته بود سقوط کرد که منجر به کشته شدن تمام سرنشینان این هواپیما شد، با بررسی سانحه متخصصان متوجه نقص در طراحی موتور این هواپیما شدند که رفع عیب آن از نظر اقتصادی مقرون ‌به ‌صرفه نبود پس تصمیمی در جهت زمینگیر کردن کل ناوگان این هواپیما گرفته شد.

 در نتیجه در بیست‌وچهارم اکتبر ۲۰۰۳ آخرین پرواز این هواپیما انجام شد، به این ترتیب، فعالیت هواپیمای کنکورد کاملا متوقف شد و مدل‌های تولیدشده، در اختیار موزه‌های هوایی جهان قرار گرفتند.

نخستین سانحه هوایی توپولف ۱۴۴ به هنگام نمایش اولیه در نمایشگاه پاریس در ۳ جون ۱۹۷۳ اتفاق افتاد. هواپیما با دماغه پایین و چرخ‌های باز به باند نزدیک شد، به ناگهان اما با حداکثر توان موتورها به سرعت اوج گرفت. چند ثانیه بعد، چند بار به دور خود چرخید و در هوا تکه‌تکه شد و در روستایی در نزدیکی محل نمایشگاه سقوط کرد. تمامی ۶ نفر خدمه پرواز و ۸ نفر از ساکنان روستا کشته شدند. این سانحه باعث اضطراب و تردید شرکت‌های هواپیمایی برای استفاده از این هواپیما شد. برای جلوگیری از سوانح بعدی، توپولف مجبور به رفع مشکلات بسیاری برای بهبود ایمنی پروازها شد. حتی پس از حل این مشکلات، در سال‌های ۱۹۷۷ و ۱۹۷۸ نخستین پروازهای تجاری این هواپیما، آزمایشی و برای حمل بسته‌های پستی میان مسکو و آلماتی در قزاقستان انجام شد.

دومین هواپیما نیز در سال ۱۹۷۸ زمانی که در حال انجام آزمایش قبل از تحویل بود سقوط کرد و تمام پرسنل آن کشته شدند.

پس از آن خط تولید این هواپیما بسته شد و راه برای این هواپیما نیز به پایان رسید.

پروازهای فراصوت در آینده

با توجه به تجربه تلخی که کنکورد و توپولف 144 از خود به‌جای گذاشتند، تا سال‌های سال حتی به پروازهای فراصوت فکر هم نمی‌شد اما در سال‌های اخیر شرکت‌های کوچک و بزرگی در این راه قدم‌هایی را برداشته‌اند، مهم‌ترین شرکتی را که میتوان نام برد، ویرجین آتلانتیک است که با طرحی که “پسر کنکورد” نام دارد با سرمایه‌گذاری 100 میلیون دلاری (79 میلیون پوندی) در این راه قدم برداشته و دنیا را چشم انتظار برقراری مجدد سفرهای فراصوتی گذاشته است، اما آیا مجددا هواپیماهای تجاری فراصوتی به پرواز در خواهند آمد؟ فقط و فقط گذشت زمان توانایی پاسخگویی این سوال را دارد.

A380 هواپیمایی که نه تنها بزرگترین ساخته ایرباس در بخش تجاری است بلکه بزرگترین هواپیمای مسافربری جهان نیز به شمار می‌آید.

شروع ایده طراحی و ساخت ایرباس A380 از مقر بویینگ در سیاتل ایالات متحده آمریکا شروع شد!!! این جمله کاملا صحیح است چرا که در سال 1970 هواپیمایی به صنعت هوانوردی ورود کرد که به سرعت محبوب قلب‌ها شد، بویینگ 747 یا ملکه آسمان‌ها.

این هواپیما از همه نظر از دیگر هواپیماهای آن زمان جلوتر بود: تکنولوژی‌های منحصر به فرد، طراحی زیبا، کابین راحت، قابلیت انجام پروازهای طولانی و…، این هواپیما را از هر نظر بی‌رقیب‌ می‌کرد. اما در سال 1988 پروژه‌ای در جهت رقیب‌تراشی با این هواپیما در شرکت ایرباس آغاز شد. در ابتدا این پروژه A3XX نامیده شد و پس از شروع فرآیندهای پروژه به‌طور رسمی نام A380 برای آن انتخاب شد.

ایرباس و بویینگ همواره در رقابت برای فروش بیشتر و جذب تمایل شرکت‌های هواپیمایی برای خرید هواپیماهای خود هستند از این رو باید برای هر هواپیمایی که رقیب ارائه می‌کند جوابی درخور و حتی بهتر عرضه کنند؛ ورود بویینگ 747 به صنعت هوانوردی باعث شد تا بویینگ در زمینه تعداد صندلی‌های یک هواپیما و برد آن از ایرباس پیش بیافتد از همین رو مدیران ایرباس به دنبال پاسخ دادن به این هواپیما طرح ایرباس A380 را رو کردند.

ایرباس در 19 دسامبر 2000 با بودجه‌ای بالغ بر 11 میلیارد دلار ساخت ایرباس A380 را آغاز کرد. در سال 2005 اولین نمونه از این هواپیما رونمایی شد و ایرباس A380 در سال 2007 اولین پرواز خود را انجام داد.

شرکت هواپیمایی سنگاپور به عنوان اولین اپراتور این هواپیما استفاده تجاری از آن را در صنعت هوانوردی آغاز کرد، هواپیمایی که با توجه به بزرگی و ظرفیت بسیار بالای جابه‌جایی مسافر بازده مناسبی در پروازهای طولانی از خود به جای می‌گذارد.

شرکت هواپیمایی امارات با داشتن 115 فروند ایرباس A380 در ناوگان خود بزرگترین اپراتور این هواپیمای غول پیکر است.

مشخصات

فاصله نوک دو بال: ۷۹٫۶۵ متر

ارتفاع: ۲۴٫۰۸ متر

بیشینه سرعت: ۰٫۸۹ ماخ (۱۰۶۱کیلومتر بر ساعت)

انواع

ایرباس در ابتدا دو مدل A380-800 و A380F را برای این هواپیما معرفی کرد که مدل‌های پایه این هواپیما بودند سپس مدل‌های کوچکتری نیز معرفی شدند که با کاهش طول بدنه مسافر کمتری را جابه‌جا می‌کردند که در نهایت فقط مدل A380-800 ساخته شد، البته با توجه به هزینه بالای ساخت این هواپیما

دور از انتظار نبود که فقط در یک مدل عرضه شود.

در سال 2015 اعلام شد که ایرباس به مانند دیگر هواپیماهایش مدل neo بزرگترین هواپیمای خود یعنی A380 را نیز تولید می‌کند تا با استفاده از بال‌ها و موتورهای جدید مصرف سوخت هواپیما را کاهش ‌دهد.

در سال 2017 اما مدل A380 plus رونمایی شد؛ مدلی بهینه که با استفاده از طراحی کابین جدید ظرفیت 80 صندلی بیشتر را داشت و با استفاده از وینگلت‌های نوین و خاص خود در مجموع باعث کاهش 13 درصدی مصرف سوخت به ازای هر صندلی میشد.

نقاط ضعف و انتهای راه

موتور این هواپیما در ابتدا مشکلاتی داشت که حتی احتمال ورشکست‌شدن ایرباس را هم افزایش داد، اما رفته‌رفته با بهبود شرایط و رفع عیوب، جایگاه خود را در بین شرکت‌های هواپیمایی و همینطور مسیرهای هوایی طولانی پیدا کرد. قابلیت جابجایی 525 مسافر در سه کلاس پروازی یا بیش از 800 مسافر در کلاس پروازی اقتصادی، علاوه بر اینکه یکی از حسن‌های این هواپیما بود، به یکی از عیوب آن نیز تبدیل شد.

مصرف سوخت بالا، هزینه‌های بالای تعمیر و نگهداری، عدم توانایی شرکت‌های هواپیمایی در پر کردن صندلی‌های پروازهای خود، ساخت هواپیماهایی با قابلیت‌های مشابه اما پربازده‌تر مثل ایرباس A350XWB و بویینگ 777 باعث شد که روز‌به‌روز از محبوبیت این هواپیما کاسته شود تا اینکه در فوریه سال 2019 میلادی ایرباس اعلام کرد که تا سال 2021 خط تولید این هواپیما را تعطیل خواهد کرد.

همان‌طور که در مقاله‌های قبلی عنوان شده و کاملا مشخص است دو غول صنعت هواپیماسازی جهان یعنی ایرباس و بویینگ همواره در تقابل با هم برای جذب تمایل شرکت‌های هواپیمایی به خود هستند که این اتفاق به پیشرفت هرچه بیشتر صنعت هوانوردی منجر شده است.

ایرباس و بویینگ همواره تلاش می‌کنند در مقابل یک خانواده از هواپیماهای شرکت رقیب هواپیمایی برای ارائه داشته باشند، از این رو پس از اینکه بویینگ خانواده 787 دریم‌لاینر را معرفی کرد، ایرباس بر آن شد تا رقیبی برای این هواپیما طراحی کند.

در سال 2004 قرار شد از بدنه ایرباس A330 و بال‌های کامپوزیتی و موتورهای جدید رقیب دریم‌لاینر تولید شود؛ اما پس از دو سال ایرباس این طرح را تغییر داد و طراحی XWB (eXtra Wide Body) به معنای “بدنه بزرگ‌تر” را انتخاب کرد.

ایرباس A350 XWB یک هواپیمای پهن‌پیکر دو موتوره است که در ساخت آن به‌جای آلیاژهای آلومینیوم رایج در صعنت هوانوردی از پلیمر تقویت شده فیبر کربن استفاده شده‌است؛ استفاده از مواد مرکب (کامپوزیت‌) در ساخت بدنه هواپیما باعث می‌شود که وزن آن به مقدار قابل توجهی کاهش پیدا کند که این اتفاق به کاهش مصرف سوخت می‌انجامد و در نتیجه سود شرکت هواپیمایی را افزایش می‌دهد، پس شرکت‌های هواپیمایی تمایل دارند که از هواپیماهایی استفاده کنند که در بدنه آن‌ها از مواد کامپوزیتی استفاده شده است.

طراحی جدید باعث شد که ایرباس برای این هواپیما موتورهای مخصوصی نیاز داشته باشد؛ در جولای 2006 شرکت رولزرویس که در زمینه ساخت موتور هواپیما فعالیت می‌کند انتخاب شد تا موتورهایی برای خانواده جدید ایرباس طراحی و بسازد، این شرکت؛ موتوری اختصاصی با نام Trent XWB برای  A350 طراحی و ساخت که از 84000 تا 97000 پوند تراست را تولید می‌کند.

تولید این هواپیما از سال 2010 آغاز شد و در 14 جون سال 2013 میلادی A350 اولین پرواز خود را در شهر تولوز فرانسه که مقر اصلی ایرباس در آن قرار دارد انجام داد، در سپتامبر 2014 گواهینامه‌های پرواز این هواپیما توسط آژانس ایمنی هوانوردی اروپا (EASA) صادر شد و دو ماه بعد، سازمان هوانوردی فدرال ایالات متحده آمریکا (FAA) مجوزهای پرواز این هواپیما را تایید کرد.

در 15 ژانویه 2015 اولین فروند از خانواده ایرباس A350 توسط شرکت هواپیمایی قطر وارد صنعت هوانوردی جهان شد.

انواع:

A350-800

کوچکترین مدل این خانواده است که 276 مسافر را در سه کلاس پروازی 15270 کیلومتر جابه‌جا می‌کند.

البته با اینکه این مدل معرفی شد و حتی سفارشاتی هم برای آن به ایرباس رسید اما این شرکت تولید این هواپیما را از دستور کار خود خارج کرد؛ دلیل این کار از دیدگاه کارشناسان تشویق شرکت‌ها به خرید A350-900 و یا A330neo است.

A350-900

مدل اولیه این خانواده از هواپیماهای سازنده اروپایی است که بردی معادل 15000 کیلومتر دارد و در چیدمان سه کلاس پروازی 325 سافر را حمل می‌کند.

مدل ویژه‌ای از A350-900 وجود دارد که با پسوند”Ultra Long Range” ULR مشخص می‌شود و با افزایش ظرفیت سوخت آن می‌تواند 18000 کیلومتر پرواز کند.

A350-1000

بزرگترین مدل این هواپیما است که می‌تواند تا 410 مسافر را در سه کلاس پروازی 16100 کیلومتر منتقل کند و برای جایگزینی A340-600 معرفی می‌شود.

ایران پس از برجام اقدام به سفارش تعدادی از این هواپیما به شرکت ایرباس کرد. یک نمونه از این هواپیمااسفندماه ۹۴ برای نمایش امکانات و حسن نیت شرکت ایرباس وارد فرودگاه بین‌المللی مهرآباد تهران شد و به رسم یاد بود مدلی از آن به مسولان هواپیمایی ایران اهدا گردید.

بررسی یک خانواده دیگر از هواپیماهای شرکت هواپیماسازی ایرباس؛ این‌بار خانواده A340

ایرباس A340 یک هواپیما چهار موتوره پهن پیکر است که طراحی ابتدایی آن به مانند دیگر هواپیماهای پهن‌پیکر ایرباس در دهه هفتاد میلادی هم‌زمان با ایرباس‌های A300، A310 و A330 و مصادف با زمان آغاز به‌کار این کارخانه هواپیماسازی اروپایی شروع شد، پس از دریافت اولین سفارش برای این هواپیما در سال 1987 ایرباس ساخت A340-300 را آغاز کرد که منجر به اولین پرواز A340 در تاریخ 25 اکتبر 1991 شد.

اولین ایرباس A340 به شرکت هواپیمایی حامل پرچم آلمان، لوفتهانزا تحویل داده شد.

بدنه A340 بسیار به بدنه هواپیما ایرباس A330 شباهت دارد چراکه همانطور که گفته شد طراحی این هواپیماها به موازات هم انجام شده است؛ تفاوت اصلی این دو هواپیما بخش ارابه‌های فرود آن‌ها است جایی که در ایرباس A340 از یک ارابه فرود اضافی در بخش ارابه‌های فرود اصلی (زیر بدنه) استفاده شده استت که منجر به افزایش حداکثر وزن هنگام تیک‌آف می‌شود، این هواپیما در قسمت زیر بدنه برخلاف هواپیماهای دیگر که دو ارابه فرود دارند دارای سه ارابه فرود است. (اگرچه در صورت وجود مشکل با کاهش وزن هواپیما امکان تیک‌آف و فرود در زمان بسته بودن این ارابه فرود اضافی ممکن است.)

ایرباس برای این هواپیمای چهار موتوره دو مدل موتور را پیشنهاد می‌دهد، موتورهای CFM56 و ترنت 500 رولزرویس قدرت بخش این هواپیما هستند.

مشخصات

فاصله نوک دو بال: 60.3 متر

طول: 63.6 متر

ارتفاع: 16.8 متر

ظرفیت مسافر: ۴۴۰ نفر

بیشینه سرعت: ۹۱۲ کیلومتر بر ساعت (0.86 ماخ)

محدوده پرواز: ۱۳۱۵۰ کیلومتر

انواع

A340-200

این مدل که کمترین برد را در میان انواع ایرباس A340 دارد در حالتی که صندلی‌های سه کلاس پروازی را داشته باشد می‌تواند 261 مسافر را 13800 کیلومتر جابه‌جا کند، این مدل یکی از ‌مدل‌های اولیه این هواپیما است که تنها مدل این هواپیماست که فاصله دو نوک بال آن از طول بدنه بیشتر است.

A340-8000

مدل ویژه A340-200 است که با داشتن مخزن سوخت اضافی برد بیشتری را دارد و همچنین با وزن بیشتری می‌تواند تیک‌آف کند؛ این ویژگی‌ باعث شده که این مدل توسط افراد معروف برای هواپیمای اختصاصی استفاده شود، استفاده دیگر از این مدل نیز در بخش نظامی بوده است.

A340-300

مدل اولیه خانواده A340 به حساب می‌آید که با چیدمان سه کلاس پروازی می‌تواند 295 مسافر را 12400 کیلومتر جابه‌جا کند، شرکت هواپیمایی لوفتهانزا با داشتن 30 فروند از این مدل A340 بزرگترین اپراتور این مدل است.

A340-500

این مدل در زمان معرفی بیشترین برد را در بین هواپیماهای جهان داشت و رکورددار برد پروازی در بین هواپیماها شد. 313 مسافر در سه کلاس پروازی می‌توانند 16020 کیلومتر با این هواپیما جابه‌جا شوند.

در ابتدا قرار بود شرکت هواپیمایی حامل پرچم کانادا اولین اپراتور A340-500 باشد اما به دلیل ورشستگی موقتی این شرکت، ایرباس مجبور شد که اولین هواپیما را به شرکت هواپیمایی امارات تحویل دهد.

ویژگی‌های این هواپیما نسبت به مدل‌های قبلی عبارت است از: طول بیشتر بدنه، بال با مساحت بیشتر، ظرفیت بالاتر مخازن سوخت (حدود 50% بیشتر از A340-300) و سکان عمودی و افقی بزرگتر  

A340-600

این مدل که برای جایگزینی مدل‌های اولیه بویینگ 747 طراحی و ساخته شده است 379 مسافر را 13900 کیلومتر جابه‌جا می‌کند، نکته جالب این هواپیما طول بدنه آن است که از A340-300 بیشتر از 12 متر، از بویینگ 747 بیشتر از 4 متر و از ایرباس A380 بزرگ‌ترین هواپیما مسافربری جهان بیشتر از 2 متر طویل‌تر است.

ایرباس برای این مدل موتورهای ترنت 500  شرکت بریتانیایی رولزرویس را مورد استفاده قرار داده است.

A340 در ایران

در حال حاضر شرکت‌های هواپیمایی ماهان، آسمان و تشریفات دولت از ایرباس A340 در ناوگان خود استفاده می‌کنند.

پایان راه تولید A340

در سال 2011 و پس از تولید تعداد 377 فروند از این هواپیما ایرباس در اطلاعیه‌ای اعلام کرد که در نظر دارد خط تولید این هواپیما را به خط تولید عضو جدید خانواده‌های خود A350 XWB تبدیل کند؛ اگرچه که ایرباس تعهد داد سفارشات قطعی این خانواده را تحویل دهد.

دو دلیل اصلی این تصمیم ایرباس عبارتند از:

  • ورود هواپیماهای دوموتوره بویینگ به بازار: پس از معرفی هواپیماهای 777 و 787 توسط رقیب سنتی و مشاهده بازده بالای این هواپیماها توسط شرکت‌های هواپیمایی تمایل به خرید این هواپیما افزایش پیدا کرد چرا که با توجه به داشتن دو موتور مصرف سوخت آن‌ها به شدت کاهش می‌یافت که به طبع باعث افزایش سود شرکت‌های هواپیمایی می‌شد.
  • آینده درخشان پروژه A350 XWB: عضو جدید خانواده‌های ایرباس ویژگی‌های منحصر به فردی دارد که ایرباس را امیدوار کرده بود بتواند مشتری‌های پروازهای طولانی را به سوی خود جذب کند از همین رو ایرباس تصمیم گرفت تولید این هواپیما را در خط تولید A340 انجام دهد.

پس از موفقیت آمیز بودن حضور هواپیماهای A300 و A320 در آسمان و جلب توجه شرکت‌های هواپیمایی و افزایش اعتبار ایرباس در بین جامعه هوانوردی این شرکت برای افزایش تعداد محصولات خود و همچنین باز گذاشتن دست مشتریان در خرید هواپیما به طراحی هواپیماهای جدیدی پرداخت.

با توجه به شباهت‌های این هواپیما با نخستین ساخته ایرباس یعنی A300 می‌توان این‌طور عنوان کرد که طراحی اولیه این هواپیما در اواسط دهه 70 میلادی و هم‌زمان با طراحی A300 آغاز شده است. پس از آن در سال 1987در پی دریافت سفارشاتی از چند مشتری؛ ایرباس تصمیم به آغاز ساخت مدل جدید خود را گرفت.

ایرباس A330 هواپیمایی دوموتوره است که می‌تواند 335 مسافر را در دو کلاس پروازی بین 5000 تا 13340 کیلومتر جابه‌جا می‌کند، این هواپیما هم به مانند ایرباس A320 به سیستم Fly By Wire مجهز است، A330 اولین هواپیما شرکت ایرباس بود که این امکان را برای مشتریان فراهم می‌کرد که نوع موتور هواپیما را از بین مدل‌های جنرال الکتریک CF6، پرت اند ویتنی PW4000 و رولز رویس ترنت 700 انتخاب کنند.

 A330 در دوم نوامبر سال 1992 اولین پرواز خود را انجام و در سال 1994 توسط شرکت فرانسوی ایر اینتر وارد صنعت هوانوردی تجاری جهان شد.

ورود چنین هواپیمایی به لیست هواپیماهای پیشنهادی ایرباس موجب شد که رقیب قدرتمندی برای هواپیماهای بویینگ 767، 777 و حتی 787 معرفی شده که رقابت بین اروپا و ایالات متحده آمریکا را در زمینه ساخت هواپیما وارد فاز جدیدی کرد اگرچه که تولید هواپیماهای ایرباس A340 و A350 نیز توان ایرباس را در این رقابت افزایش دادند.

ایرباس در 14 جولای 2014 و در نمایشگاه هوایی فارنبرو (Farnborough Airshow) مدل بهینه شده این هواپیما را تحت عنوان neo (New Engine Option) معرفی کرد که با استفاده از موتور جدید رولزرویس ترنت 7000 تا 14% مصرف سوخت را به ازای هر صندلی کاهش می‌دهد که منجر به افزایش برد این هواپیما می‌شود، A330neo در تاریخ 19 اکتبر 2017 اولین پرواز خود را انجام داد.

شرکت هواپیمایی پرتغال TAP اولین اپراتور A330neo نام گرفت که در 15 دسامبر 2018 اولین پرواز خود را انجام داد.

تا 31 دسامبر 2019 تعداد 1823 فروند سفارش از این هواپیما به‌دست ایرباس رسیده است که این شرکت 1443 فروند از آنها را تحویل مشتریان خود داده است.

شرکت هواپیمایی حامل پرچم ترکیه (ترکیش ایرلاینز) با داشتن 68 فروند از این هواپیما در ناوگان خود بزرگترین اپراتور این هواپیما به‌حساب می‌آید.

انواع

A330-200

این مدل در سال 1998 و چهار سال بعد از آغاز پروازهای تجاری این هواپیما برای انجام پروازهای طولانی‌تر ساخته شد که توسط شرکت هواپیمایی کره برای اولین بار وارد آسمان‌ها شد. این مدل در 3 کلاس پروازی 253 مسافر را 13400 کیلومتر جابجا می‌کند.

ایرباس مدل کارگو (ترابری) این هواپیما را نیز ساخت که توانایی حمل 65 تن بار را دارد.

A330-300

مدل پایه این هواپیما به حساب می‌آید که 11750 کیلومتر برد دارد و می‌تواند 277 مسافر را جابه‌جا کند.

A330-800neo

این مدل مشخصات فنی مشابهی با A330-200 دارد اما با استفاده از موتور جدید تحت عنوان neo معرفی شد.

A330-900 neo

این مدل مشخصات کاملا یکسانی با A330-300 دارد اما با استفاده از موتور ترنت 7000 رولزرویس تحت عنوان neo معرفی شد.

MRTT

این مدل یک تانکر سوخت‌رسان است که بر اساس طراحی ایرباس ساخته شده است و برای سوخت‌گیری هوایی استفاده می‌شود.

در تاریخ ۲۹ فوریه ۲۰۰۸ نیروی هوایی ایلات متحده آمریکا در سفارشی به ارزش 40 میلیارد دلار تعداد 179 فروند از این هواپیما را سفارش داد.

مشخصات

فاصله نوک دو بال: ۶۰٫۳ متر

طول: ۶۳٫۷۵ متر

ارتفاع: ۱۶٫۸ متر

بیشینه سرعت: ۸۶/۰ ماخ (۹۱۲ کیلومتر بر ساعت)

A330 در ایران

پس از توافق موسوم به برجام؛ شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران؛ هما سفارشاتی را تسلیم شرکت هواپیماسازی ایرباس کرد.

در پی این تفاهم سه فروند هواپیما به ناوگان هواپیمایی ایران ایر اضافه شد که دو فروند از آن‌ها از مدل A330 بودند که هم‌اکنون نیز در ناوگان این شرکت عملیاتی هستند.

Beluga XL

در نوامبر سال 2014 ایرباس تصمیم گرفت ناوگان هواپیماهای بلوگا خود را که برای انتقال قطعات هواپیما بین کارخانه‌های این شرکت در سراسر جهان استفاده می‌شدند را نوسازی کند، مدل قبلی برپایه طراحی ایرباس A300 ساخته شده بودند اما در مدل جدید که Beluga XL نام دارد از طراحی A330 استفاده شده است.

Beluga XL که نسبت به مدل قبلی 30% فضای بیشتری را برای انتقال قطعات فراهم می‌کند در تاریخ 19 جولای 2018 اولین پرواز خود را انجام داد.

پس از موفقیت‌های ایرباس A300 در سطح اروپا، سفارشاتی از شرکت‌های هواپیمایی ایالات متحده نیز برای این هواپیما ارائه شد، این موفقیت‌ها موجب شد ایرباس به رقیبی در مقابل بویینگ و مکدانل داگلاس تبدیل شود.

اگرچه ایرباس سال‌ها بعد از بویینگ به بازار ساخت هواپیما ورود کرد اما موفقیت‌های A300  باعث شد تا اعتماد به نفس قابل توجهی بدست بیاورد و به طراحی و ساخت هواپیماهای دیگر مشتاق شود، مکدانل داگلاس با ساخت DC-9 در سال 1965 و بویینگ با ساخت ۷۳۷ در ۱۹۶۶ مشغول استفاده حداکثری از علاقه شرکت‌های هواپیمایی به هواپیماهای میان برد و کوتاه برد بودند، به همین دلیل وجود یک هواپیما که بتواند در حد و اندازه‌های رقابت با DC-9 و 737 باشد برای ایرباس لازم بود تا در کنار هواپیما پهن‌پیکر A300 ایرباس بتواند به مشتریان خود یک هواپیما باریک پیکر نیز پیشنهاد دهد.

ایرباس A320 هواپیمایی تک راهرو و دو موتوره است که مطالعات طراحی و ساخت آن ‌در اواخر دهه 70 میلادی شروع شد و در سال ۱۹۸۴ ساخت اولین نمونه  آن آغاز و اولین پرواز آن نیز ۲۲ فوریه ۱۹۸۷ انجام شد. این هواپیما در سال 1988 به ایرفرانس تحویل داده شد تا رسما وارد بازار هوانوردی تجاری جهان شود.

علاقه شرکت‌های هواپیمایی به پروازهای طولانی‌تر و کوتاه‌تر ایرباس را ملزم کرد که در طراحی این هواپیما تغییراتی را بوجود بیاورد، A321 را برای انجام پروازهای طولانی‌تر و هواپیماهایA319  و A318 برای انجام پروازهای کوتاه‌تر معرفی شدند.

مهمترین ویژگی A320 استفاده از سیستم fly by wire است که نوعی سیستم کنترل پرواز هواپیما است که در آن به جای رابط‌های مکانیکی یا هیدرولیکی از سیم‌های الکتریکی برای کنترل سطوح کنترل و فرامین هواپیما استفاده می‌شود که A320 را تبدیل به اولین هواپیما تجاری که به این سیستم مجهز است کرد، ایرباس در این هواپیما برای اولین بار از Sidestick به‌جای Yoke استفاده‌ کرد.

 Side-stickیا سکان هدایت جانبی یک دسته کنترل هدایت در هواپیما است که در کنسول کناری خلبان قرار گرفته‌است. در نگاه اول شاید هدایت هواپیما با استفاده از stick سخت به‌نظر برسد اما ایرباس از ارگونومی خاصی برای طراحی این اهرم‌ها استفاده کرده و بهینه‌ترین حالتی را طراحی کرده که وقتی در دست خلبان قرار می‌گیرد کمترین مزاحمت را برای وی ایجاد کند.

در دسامبر سال 2010 ایرباس نسل جدیدی از خانواده A320 معرفی کرد که آنها را neo نامید که مخفف new engine option است تفاوت اصلی نسل جدید و نسل قدیمی که ceo (current engine option)  نامیده می‌شوند استفاده از موتور جدید و شارکلت است، موتور جدید مختص این هواپیما طراحی شده، شارکلت نیز وینگلت‌های جدیدی است که باعث کاهش 15 درصدی مصرف سوخت و بهبود عملکرد هواپیما می‌شوند.

براساس آمارهای ایرباس تا 31 جولای 2019 تعداد 8951 فروند هواپیما از خانواده A320 به مشتریان این هواپیما تحویل داده شده است که A320 را به موفق‌ترین خانواده هواپیماهای تاریخ تبدیل کرده‌ است.

بازده بالا این هواپیما بسیاری از شرکت‌های هواپیمایی را مجذوب خود کرده است که باعث شده خیلی از این شرکت‌ها تمام ناوگان خود را از این هواپیما تشکیل دهند.

شرکت American Airlines با داشتن 397 فروند از هواپیماهای این خانواده بزرگترین کاربر این هواپیما به حساب می‌آید. (براساس آمار مربوط به دسامبر 2018)

تعداد زیاد هواپیماهای خانواده A320 باعث شده که بصورت میانگین در هر 1.6 ثانیه یک هواپیما از این خانواده در سرتاسر جهان تیک‌آف یا لندینگ می‌کند.

ایرباس A320 می‌تواند 140 الی 170 مسافر را 3300 ناتیکال مایل (6150 کیلومتر) را جابه‌جا کند. 

A321

در سال 1994 و حدود 6 سال پس از معرفی A320 ایرباس مدل جدیدی از آن را تحت عنوان A321 روانه بازار کرد، این هواپیما توانایی جابه‌جایی 185 الی 236 مسافر را دارد و 4000 ناتیکال مایل (7400 کیلومتر) مسافت را نیز طی می‌کند. علاقه شدید شرکت‌های هواپیمایی به انجام پروازهای طولانی‌تر ایرباس را مجاب کرد تا این هواپیما را طراحی کرده و بسازد.

A319

این مدل که در سال 1996 معرفی شد 124 الی 156 مسافر را 3700 ناتیکال مایل (6900 کیلومتر) جابه‌جا می‌کند.

A318

کوچک‌ترین عضو خانواده A320 توانایی جابه‌جایی 107 الی 132 مسافر را برای 3100 ناتیکال مایل (5700 کیلومتر) دارد که از سال 2003 وارد صنعت هوانوردی جهان گردید.

در این مقاله درباره خانواده A300 از هواپیماهای سازنده اروپایی ایرباس بحث می‌کنیم.

 پس از پایان جنگ جهانی دوم شرکت‌های هواپیماسازی آمریکایی به یمن وقوع جنگ در اروپا با تولید فراوان محصولات مختلف سود فراوان و تجارب ارزشمندی را کسب کرده بودند و در بسیاری از زمینه‌ها بویژه در صنایع مسافربری یکه‌تازی می‌کردند، طبیعتا این موضوع برای کشورهای اروپایی که مشتریان بزرگ چنین صنایعی بودند به هیچ وجه مطلوب نبود با این حال هیچ‌یک از صنایع موجود در اروپا به تنهایی قادر به رقابت با شرکت‌های بزرگ آمریکایی نبودند بنابراین در اواسط دهه شصت میلادی در کشورهای فرانسه، انگلستان و آلمان غربی سابق اندیشه طراحی و ساخت مشترک یک هواپیما مسافربری کاملا اروپایی با ظرفیت 300 نفر مسافر در مسیرهای نزدیک برد و میان برد مطرح شد. این طرح ایرباس اروپایی نامیده شد و آن را رسما A300 نامیدند.

تحقیقات برای طراحی A300 در کشورهای مذکور آغاز شد و سریعا به پیش رفت، اما در مراحل نهایی طراحی شرکت انگلیسی رولزرویس به علت تعهدات مهمتر از تدارک موتورهای پیش‌بینی شده بازماند و نتیجتا طراحان ایرباس به مرور مجدد طرح پرداختند، هنگامی‌که شرکت‌های هواپیمایی اروپایی اعلام کردند که هواپیمایی با ابعاد کوچکتر مثلا با ظرفیت حدود 250 نفر مسافر برایشان مناسب‌تر است طراحان ایرباس طرح موردنظر خود را کوچک‌تر کردند، به این ترتیب طرح جدیدی حاصل شد که موتورهای آمریکایی جنرال الکتریک هم برای آن مناسب بود.

در سال 1969 اولین پیش نمونه ایرباس با نام A300b در نمایشگاه هوایی پاریس به نمایش گذاشته شد، در همین سال دولت انگلستان که نگران بازگشت سرمایه خود در این پروژه بود انصراف خود را از ادامه همکاری با برنامه ایرباس را اعلام کرد (اگرچه چندین سال بعد مجددا به ایرباس بازگشت) اما فرانسه و آلمان غربی سابق به ادامه کار مصمم بودند، سرانجام در 17 دسامبر 1970 اتحادیه ایرباس با سرمایه‌گذاری مساوی دو شرکت سود ایویشن فرانسه و دویچه ایرباس آلمان غربی سابق رسما برای توسعه، تولید؛ بازاریابی و پشتیبانی هواپیماهای A300 تاسیس شد.

اولین پیش نمونه ایرباس با ظرفیت 226 مسافر در 28 اکتبر 1972 به پرواز درآمد، با وجود این موفقیت مشکل اصلی یعنی بازاریابی و فروش در پیش روی سازندگان ایرباس بود، با به پرواز در آمدن هواپیماهای آمریکایی بویینگ 747 در سال 1969 و DC10 در سال 1970 شرایط دشواری برای بازاریابی و فروش این هواپیمای جدید ساخت شرکت نوپا و بی‌تجربه ایرباس بوجود آمده بود، حتی خریدهای اولیه شرکت‌های هواپیمایی ایرفرانس و لوفتانزا و شرکت‌هایی از کره، آفریقای جنوبی، ایتالیا و … نتوانست سرمایه‌گذاران ایرباس را به سرنوشت کار جدیدشان امیدوار کند، با این‌حال تولید A300 همچنان ادامه داشت، نگرانی‌ها درباره آینده زمانی بطور کامل رفع شد که شرکت‌های هواپیمایی آمریکایی هم به گروه مشتریان این هواپیما پیوستند و سفارشاتی برای خرید آن ارائه دادند.

ایرباس A300 یک هواپیمای پهن پیکر دو موتوره-دو راهرو است که می‌تواند در دو کلاس پروازی 266 مسافر را 7540 کیلومتر (4070 ناتیکال مایل) جابه‌جا کند.

مشخصات

فاصله نوک دو بال: ۴۴٫۸ متر

طول: ۵۴٫۱ متر

ارتفاع: ۱۶٫۵ متر

بیشینه سرعت: ۸۵/۰ ماخ (۸۹۵ کیلومتر بر ساعت)

محدوده پرواز: ۷۷۰۰ کیلومتر

سیر تکامل

مدل اولیه پایه مسافربری ایرباس A300b2 نام گرفت، با اضافه کردن فلپ kruger به مدل قبلی A300b2k وارد بازار شد، مدل جدیدتر که مخزن سوخت مرکزی به آن اضافه شده بود A300b4 بود، با پیشرفت تکنولوژی و افزایش استفاده از کامپیوترها در هواپیما و امکان انجام وظایف نفر سوم کابین توسط سیستم‌های هواپیما  A300FFCC (Forward Face Cabin Crew)که به دو کادر پروازی نیاز داشت وارد بازار شد و پس از آن نیز A300-600 به پرواز درآمد، پس از آن نیز A310 آخرین مدل از این خانواده بود که بال به آسمان گشود.

ایرباس A300  در ایران

در سال 1356 اولین فروند از شش فروند A300 سفارش شده ایران ایر از ایرباس وارد کشور شد تا ایران نخستین بهره‌بردار هواپیماهای ایرباس در خاورمیانه لقب بگیرد، ورود این هواپیما در زمان مدیرعاملی علی محمد خادمی رخ داد که تحول بزرگی در صنعت هوانوردی ایران بود.

سپهبد علی‌محمد خادمی از سال ۱۳۴۱ تا سال ۱۳۵۷ به مدت ۱۶ سال مدیرعامل و رئیس هیئت مدیره هواپیمایی ملی ایران،هما بود. وی همچنین  عضو کمیته اجرایی انجمن بین‌المللی حمل‌ و نقل هوایی،یاتا نیز بود. که توانست به عنوان اولین فرد آسیایی از سال ۱۳۴۹ تا ۱۳۵۰ ریاست این سازمان را برعهده داشته باشد.

نهنگ سفید، بلوغ A300

استقبال شرکت‌های مختلف از این هواپیما منجر به بالا رفتن اعتماد به نفس شرکا ایرباس شد و آنها اقدام به افزایش تولید و طراحی مدل‌های جدید کردند، با شروع ساخت هواپیماهای جدید و گسترده بودن آشیانه‌های ایرباس در سرتاسر اروپا نیاز بود تا هواپیمایی قطعات بزرگ را برای مونتاژ به خط تولید نهایی حمل کند.

هواپیمای ساخته شده که ایرباس بلوگا به‌معنای نهنگ سفید نام گرفت مدل تغییر یافته A300-600 است که توانایی حمل بارهایی به حجم ۱۲۱۰ مترمکعب و وزن ۴۷ تن را تا برد ۹۰۰ مایل دریایی دارد که با سبک‌تر شدن بار این مسافت نیز افزایش می‌یابد.

پایان راه

در جولای 2007 آخرین فروند از این هواپیما که از مدل باری آن بود خط تولید ایرباس را ترک کرد و به شرکت هواپیمایی FedEx تحویل شد.

از سال 1971 که ساخت این هواپیما آغاز شد تا سال 2007 تعداد 561 فروند از این هواپیما در مدل‌های مختلف ساخته و تحویل مشتریان شد، هواپیمایی نوستالژی که آغازگر ماجراجویی اروپایی‌ها در زمینه ساخت و تولید هواپیما بود و توانست از این آزمون سربلند بیرون آید، هواپیمایی که اگرچه دیگر تولید نمی‌شود اما  چراغ راهی شد برای ساخت هواپیماهای دیگر.

به یک هواپیما در حین پرواز چهار نیرو وارد می‌شود که عبارتند از: پیشران (Thrust)، برآ (Lift)، وزن (Weight)، اصطکاک (Drag)

نیروی پیشران نیرویی است که توسط موتورهای هواپیما تولید می‌شود و هواپیما را به جلو حرکت می‌دهد، گازهای خروجی از موتور هواپیما به مولکول‌های هوا نیرو وارد می‌کنند، طبق قانون سوم نیوتون (قانون عمل و عکس‌العمل) مولکول‌های هوا هم به موتور نیرو وارد کرده و موتور هواپیما را به جلو هل می‌دهند و با توجه به اینکه موتور به هواپیما متصل است کل هواپیما به جلو حرکت می‌کند.

نیروی برآ از اختلاف فشار هوای دو سطح بال ایجاد می‌شود، سطح مقطع بال هواپیما (ایرفویل) طوری طراحی شده است که فشار در سطح زیرین بیشتر از سطح بالایی شود همین اختلاف فشار باعث نیرویی به سمت بالا می‌شود که منجر به اوج گیری هواپیما می‌شود.

نیروی وزن نیرویی است که از مرکز کره زمین به اشیا اطراف آن اعمال می‌شود و همه چیز را به طرف زمین می‌کشد، مقدار آن نیز عبارت است از W=mg که m وزن جسم و g شتاب گرانش زمین است، پس هرچه وزن جسم بیشتر باشد با نیروی بیشتری به سمت زمین شیده می‌شود.

نیروی اصطکاک نیرویی است که با جلو رفتن هواپیما مقابله می‌کند این نیرو توسط مولکول‌های هوا بوجود می‌آید.

برای پرواز هواپیما نیروی لیفت باید بر نیروی وزن غلبه کرده و نیروی پیشران بر نیروی درگ غلبه کند.